การสร้างผู้นำในองค์กร

การสร้างผู้นำในองค์กรนั้นมีความสำคัญมากในทุก ๆ องค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริษัทที่ผลิตสินค้าหรือให้บริการแก่ผู้บริโภค เนื่องจากลักษณะเฉพาะของผู้นำในองค์กรนั้นจะสะท้อนถึงภาพลักษณ์ซึ่งส่งผลต่อยอดขาย กำไรและการมีส่วนร่วมของบุคคลากรในองค์กรได้ หรือเรียกได้ว่า เป็นผู้นำกำหนดทิศทางของบริษัท  ยกตัวอย่างเช่น คุณตัน ผู้นำบริษัทอิชิตัน ผู้สร้างความประทับใจให้แก่พนักงานในองค์กรเมื่อตอนที่โรงงานประสบปัญหาน้ำท่วมครั้งใหญ่เมื่อปลายปี 2554 นอกจากจะเป็นบุคคลตัวอย่างที่ไม่เคยยอมแพ้ต่อโชคชะตา และยังเป็นผู้นำที่มุ่งเน้นการคืนกำไรให้กับสังคม เอกลักษณ์เฉพาะตัวและวิสัยทัศน์ของคุณตันนั้นมีส่วนสำคัญที่ทำให้ผู้บริโภคจำผู้นำองค์กรท่านนี้ได้ ทำให้เครื่องดื่ม ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ของบริษัทได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี อีกหนึ่งตัวอย่างผู้นำองค์กรที่ดี ได้แก่ เจ้าของบริษัทผลิตสาหร่ายอบกรอบ ตราเถ้าแก่น้อย ผู้ที่เรียกได้ว่าเป็นคนรุ่นใหม่ที่มีความมุ่งมั่นในการสร้างฝันให้เป็นจริง

เราจะมาดูกันว่าผู้นำที่ประสบความสำเร็จนั้นควรมีคุณลักษณะอย่างไร กระบวนการคัดสรรและสร้างผู้นำนั้นเริ่มจากการคัดเลือกบุคลากร นอกจากประสบการณ์ ความรู้ความสามารถแล้ว ปัจจุบัน แผนกทรัพยากรบุคคลในองค์กรหลายแห่งให้ความสำคัญกับการสัมภาษณ์เพื่อตรวจสอบบุคลิกความเป็นผู้นำ โดยมีการตั้งคำถามที่เป็นการทดสอบ soft skills และทักษะที่เกี่ยวกับคนมากขึ้น โดยเฉพาะการคัดเลือกบุคลากรเพื่อดำรงตำแหน่งผู้บริหาร อาทิเช่น ให้ผู้สมัครอธิบายเหตุการณ์ที่เขาเหล่านั้นต้องใช้ความกล้าในการชักชวนให้เกิดการเปลี่ยนแปลง courageous leadership (กล้าทำในสิ่งที่ถูกต้องแต่อาจจะไม่ถูกใจ) ให้อธิบายเหตุการณ์ที่เขาต้องปรับเปลี่ยนการกระทำเพื่อตอบสนองต่อผลตอบกลับ (feedback) ที่ได้รับจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย หรือให้แบ่งปันประสบการณ์ในการบริหารจัดการกับลูกน้องที่ปฏิบัติงานไม่ได้มาตรฐาน เป็นต้น จะสังเกตได้ว่าคำถามจะให้ผู้ถูกสัมภาษณ์ ผู้สมัครยกตัวอย่างเฉพาะเจาะจงเพื่ออธิบายพฤติกรรม การกระทำ และ ขั้นตอนที่แสดงให้เห็นถึงความสามารถและความรับผิดชอบ สิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งคือไม่มีบุคคลใดที่เพียบพร้อมไปทุกด้าน แต่องค์กรจะเลือกผู้นำที่ตระหนักถึงจุดอ่อนของตนเองและมีขั้นตอนที่จะแก้ไข (Risk Mitigation for own weakness) ดังนั้นการเรียนรู้การเป็นผู้นำที่ดีก็จะต้องรู้จักการตอบคำถามอย่างฉลาดเมื่อถูกถามถึงข้อด้อยของตนเอง เช่น “ผมยังใหม่ในองค์กรและต้องเรียนรู้ให้เร็ว นอกจากผมจะมีการประชุมกับทีมงานในแผนก ผมจึงวางแผนนัดพบแผนกอื่น ๆ ที่เป็น key stakeholders  ทุกอาทิตย์เพื่อเรียนรู้จากการทำงานและปัญหาของพวกเขา และผมให้ความสำคัญกับการสร้าง รักษาและยกระดับเครือข่ายในองค์กรและเป็นการเรียนรู้การแก้ปัญหาไปด้วยในตัวครับ”

ประเด็นถัดมาคือเมื่อองค์กรได้เลือกผู้นำแล้ว ขั้นตอนการสร้างและพัฒนาผู้นำในหน่วยงานต่าง ๆ นั้นจะต้องคำนึงถึงสิ่งใดบ้างในการเป็นแบบอย่างผู้นำที่ดี และสามารถ retain พนักงานที่ดีในองค์กรได้ คุณทราบหรือไม่ว่าจากผลการวิจัยสอบถามสาเหตุที่พนักงานลาออก มากกว่าร้อยละแปดสิบ มีสาเหตุมากจาก เจ้านาย ไม่ว่าจะเป็นความสัมพันธ์กับนายจ้าง หรือข้อสงสัยในความเป็นผู้นำ นอกจากนั้นได้มีข้อสังเกตว่าในปัจจุบันผู้นำในองค์กร นั้นไม่ได้หมายถึงแต่เจ้านาย หรือบุคคลที่มีลูกน้องแต่รวมหมายถึงบุคคลที่เป็น Individual contributor ด้วย หรือคนที่ไม่มีลูกน้อง นั่นหมายความว่าความเป็นผู้นำไม่จำเป็นจะต้องเป็นหัวหน้า แต่สามารถมีอยู่ในทุก ๆ คนได้เช่นกัน ดังนั้นเรามาดูกันว่าความเป็นผู้นำต้องมีลักษณะเช่นไรบ้าง เริ่มจาก คุณสมบัติแรก Walk the Talk คือการทำในสิ่งที่พูดไว้ หรือรักษาสัญญา เช่น สัญญากับพนักงานว่าจะมี Tea Break ช่วงบ่ายในอาทิตย์นั้น  ควรให้ความสำคัญไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆที่คุณได้พูดไป โดยเฉพาะการสัญญากับเพื่อนร่วมงาน ทีมงานและลูกค้าของคุณ (Keep the promise to build trust) คุณลักษณะต่อมาของผู้นำที่ดีคือ การมีความยืดหยุ่นสำหรับข้อผิดพลาดครั้งแรก เมื่อมีผลิตภัณฑ์ใหม่ขึ้นมา หรือกระบวนการการทำงานใหม่ ๆ ซึ่งก็อาจจะมีข้อผิดพลาดได้ คุณควรให้พนักงานได้เรียนรู้จากข้อผิดพลาด เพื่อไม่ให้เกิดขึ้นอีก มากกว่าการที่จะเค้นหาคนผิดมาลงโทษและไม่ได้เรียนรู้ว่าจะทำให้ถูกได้อย่างไร ตัวอย่าง ในกรณีที่มีพนักงานใหม่ที่เพิ่งเข้ามาทำงานในองค์กร หากวันหนึ่งเขาทำงานพลาดครั้งแรกและส่งผลทำให้ระบบการทำงานของทั้งองค์กรทำงานไม่ได้ไปชั่วระยะเวลาหนึ่ง เมื่อพนักงานใหม่นั้นรู้ตัว เขาก็รีบเดินเข้ามาบอกหัวหน้าว่าเขาเป็นผู้ทำผิดพลาดเองและรู้ว่าผิดส่วนไหน เขาจึงทำการคุยกับหัวหน้าเพื่อหาทางแก้ไขร่วมกัน ในขณะนั้น มีผู้บริหารระดับสูงเดินเข้ามาติเตียน พนักงานคนนั้นกำลังจะพูด แต่หัวหน้าได้พูดว่า “ขอโทษครับ ผมรับผิดชอบตรงนี้ เรากำลังหาทางแก้ไขอย่างเต็มที่” วันนั้นหัวหน้าจึงโดนดุต่อหน้าพนักงานผู้นั้น หลังจากที่ผู้บริหารฯ จากไป พนักงานผู้รับผิดชอบได้ถามว่า ทำไมหัวหน้าถึงไม่บอกว่าเป็นผม หัวหน้ายิ้มและตอบอย่างใจเย็นว่า “ผมดีใจที่มีลูกน้องอย่างคุณ ที่กล้าเดินเข้ามาบอกผมว่า มีข้อผิดพลาดอย่างไร มันดีกว่าที่จะให้ผมมานั่งหาข้อผิดพลาดนั้น ๆ เอง แต่ว่า คราวหน้าคุณอย่าผิดอีกนะ” ผลลัพธ์ที่ได้วันนั้นคือ ลูกน้องได้ใจหัวหน้าไปเต็ม ๆ และตั้งใจทำงานอย่างเต็มที่ เพราะเค้าได้รับโอกาสแก้ไขในสิ่งที่ผิด ในครั้งแรกของเขา คุณสมบัติของผู้นำที่ดีในตัวอย่างนี้คือ ผู้นำที่มีความรับผิดชอบต่องานหน้าที่และความผิดพลาดที่เกิดจากลูกน้อง (full accountability)

อีกตัวอย่างหนึ่งของผู้นำที่มีจุดเด่นด้านการปฏิรูปการทำงานและองค์กร ท่านเป็นผู้นำในวงการธนาคารที่รู้จักกันดีคือท่านเจ้าสัว บัณฑูร ล่ำซำ หรือคุณปั้น ธนาคารกสิกรไทย ในการประชุมบอร์ดคุณปั้นมักจะถามคำถามเช่นว่า ปัญหาที่คุณพบคืออะไร หรือให้อธิบายความท้าทายหรืออุปสรรคที่ต้องเผชิญมากกว่าชื่นชมกับความสำเร็จ ทำให้องค์กรนั้นมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจนเป็น K BANK ในทุกวันนี้ กับภาพลักษณ์ที่ทันสมัย และมีความน่าเชื่อถือ นอกเหนือจากเรื่องงาน ผู้นำที่ดีหรือเป็นบุคคลต้นแบบ (Role Model)ในองค์กรนั้น ควรจะได้รับการฝึกฝนและมีทักษะการเข้าสังคมและการสื่อสารที่ดี เช่นร่วมทำกิจกรรมกับพนักงาน จำชื่อพนักงานได้แม้กระทั่งระดับล่าง ให้รางวัลหรือการชื่นชมสำหรับความสำเร็จแก่ทีมงาน รวมถึงทักษะการให้คำแนะนำติชมที่สร้างสรรค์ด้วย หลายครั้งผู้อ่านอาจจะมองว่าทักษะผู้นำนั้นมีมาตั้งแต่เกิด (born to be leader) แต่แท้จริงแล้วความเป็นผู้นำอยู่ในตัวเราทุกคนและเกิดจากการฝึกฝนจนเป็นนิสัยอย่างต่อเนื่อง เพราะหัวใจของการเป็นผู้นำนั้นสร้างได้จากการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างสม่ำเสมอ และเกิดจากการสร้างสัมพันธภาพอันดี ความไว้เนื้อเชื่อใจ และท้ายสุดการมีส่วนร่วมของพนักงาน  ดังคำกล่าวที่ว่า Leader  is who you know as a person.

 

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *